Толик Хураски (чӑв. Толиково) — Чӑваш Республикинчи Шупашкар округӗнчи ял, Тутаркасси ял тӑрӑхне кӗрет.

Географийӗ

Ял Кӑкшӑм юханшывӗн сулахай ҫыранӗнче вырнаҫнӑ. Республикӑн тӗп хулинчен, Шупашкартан, 25 километрта, район тӗпӗнчен — 35 километрта, чи ҫывӑх чукун ҫул станцийӗнчен 26 километрта вырнаҫнӑ.

Историйӗ

Ял пирки 1606 ҫултанпа асӑннӑ. Авалхи ячӗсем: Аккузова, Ахкузова, Бахтигильдино, Ахказина тенӗ ят та пулнӑ (1747). Чӑвашла «Толик Хураски» ятне икӗ кивӗ тӗнлӗ ятран — Толикпа Хурасьран — илнӗ. Легендӑсем тӑрӑх, пирвайхи хыр пӳрте Толик ятлӑ ҫын 1752 ҫулта лартнӑ, Хураски вара иккӗмӗш кивӗ тӗнлӗ ҫын пулнӑ.

Чӑваш ҫӗрне тутар-монголсем ҫавӑрса иличчен (1237 ҫул) ял хӗрринче авалхи чӑваш вырӑнӗ — Толик хулашӗ пулнӑ. Хулашран 2 километр аякра авалхи чӑваш ҫӑви (кивӗ ҫӑва) пулнӑ, ӑна Толик ҫӑви тенӗ.

Авал ял ҫывӑхӗнче виҫӗ ҫырма пӗрлешнӗ, вӗсенче ҫӑлкуҫсем тапса тӑнӑ. Халӗ ҫырмасем типӗ. Толик Хураски ҫывӑхӗнче Кукшӑм юханшывӑн икӗ юппи пӗрлешет. Авал Кукшӑм ҫыранӗн сылтӑм енче пысӑк ҫурт — Теняков кнеҫ дачи — ларнӑ.

Ял ҫыннисем 1724 ҫулччен ясак тӳлекенсен шутӗнче, 1866 ҫулччен патшалӑх хресченӗсен шутӗнче тӑнӑ. Тӗп ӗҫсем — ҫӗр ӗҫӗ, выльӑх-чӗрлӗх ӗрчетни, хулӑран ҫыхни, пир-авӑр тӗртни, вӑрман касни тата юта кайса ӗҫлени пулнӑ. 1930 ҫулта «Кукшӑм» колхоз йӗркеленнӗ.

Администраци тӗлӗшӗнчен ял Шупашкар уесӗн Шорда тата Алымкасси вулӑсӗсен шутӗнче тӑнӑ (XVIII ӗмӗр — 1927), 1927 ҫултанпа — Шупашкар районӗн шутӗнче. Толик Хураски ял канашӗ 1927 ҫултанпа ӗҫленӗ, Толик Хураски ял администрацийӗ 1991 ҫулхи раштав уйӑхӗнчен пуҫласа 2006 ҫулхи кӑрлачӑн 1-мӗшӗччен ӗҫленӗ.

Халӑхӗ

2010 ҫулхи халӑх ҫыравӗ тӑрӑх, ялта 425 ҫын пурӑннӑ (210 арҫын, 215 хӗрарӑм). Каярахри даннӑйсем тӑрӑх, халӑх шучӗ 201 ҫын таран пулнӑ (2012 ҫул). Ытларах чӑвашсем пурӑнаҫҫӗ, вырӑссем те пур.

Халӑх шучӗ ҫулсерен улшӑнни:

• 1747 — 226 арҫын;
• 1763 — 255 арҫын;
• 1795 — 91 кил, 289 арҫын, 278 хӗрарӑм;
• 1858 (3 поселокпа пӗрле) — 300 арҫын, 350 хӗрарӑм;
• 1897 — 125 арҫын, 128 хӗрарӑм;
• 1926 — 72 кил, 155 арҫын, 165 хӗрарӑм;
• 1939 — 187 арҫын, 194 хӗрарӑм;
• 1979 — 144 арҫын, 192 хӗрарӑм;
• 2002 — 182 кил, 337 ҫын (161 арҫын, 176 хӗрарӑм);
• 2010 — 163 харпӑр хуҫалӑх, 425 ҫын (210 арҫын, 215 хӗрарӑм).

Паллӑ ҫыннисем

• Алексеев Константин Алексеевич (1912–?) — парти тата патшалӑх ӗҫченӗ. Толик Хураскинчи ултӑ класлӑ шкула вӗренсе пӗтернӗ, Толик Хураски ял совечӗн секретарӗнче, ял совечӗн председателӗнче, Шупашкар РИК инструкторӗнче ӗҫленӗ.
• Яковлев Константин Яковлевич (1909–2008) — вӗрентекен. Толик Хураскси вӑтам шкулӗн директорӗнче ӗҫленӗ.

Инфраструктури

Ялта вӑтам пӗлӳ паракан шкул, фельдшер пункчӗ, вулавӑш, лавкка ӗҫлеҫҫӗ. 2026 ҫулта шкул тӗплӗ юсав хыҫҫӑн уҫӑлнӑ, унта 170 ача вӗренет. Мастерскойсем, шкул театрӗ пур, ачасем «Ташлакан Чӑваш Ен» проектпа «Асам» фестивале хутшӑнаҫҫӗ.

Экономика

Ял ҫӗрӗнче «Атлашевский» ял хуҫалӑх кооперативӗ ӗҫлет (2010 ҫул тӗлне).
```